توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی (ERT - Electrical Resistivity Tomography) یکی از علمیترین روشهای ژئوفیزیک مهندسی برای نقشهبرداری دوبعدی و سهبعدی لایههای خاک، سفرههای آب، غارها و تونلهای عمیق است.
شکل ۱: آرایش الکترودی ونر و شلومبرژه در برداشت پروفیلهای مقاومت زمین
۱. اصول عملکرد روش مقاومت ویژه (Resistivity)
در روش ERT، جریانی کنترلشده توسط دو الکترود جریان (A و B) به عمق زمین تزریق میشود و اختلاف پتانسیل حاصل توسط دو الکترود دیگر (M و N) ثبت میگردد. با جابجایی خودکار الکترودها، تصویری مقطعی از چگالی ظاهری و مقاومت خاک تا اعماق بیش از ۵۰ متر به دست میآید.
۲. مقایسه جامع سه روش ژئوفیزیکی در شناسایی اهداف زیرسطحی
| روش ژئوفیزیکی | عمق نفوذ | بهترین کارایی | نقطه ضعف اصلی |
|---|---|---|---|
| ERT (مقاومت ویژه) | ۲۰ الی ۱۰۰ متر | شناسایی آب، گسل، حفرات عمیق و لایهشناسی | نیاز به کوبیدن الکترود و زمانبر بودن برداشت |
| GPR (رادار نفوذی) | ۱ الی ۸ متر | رزولوشن سانتیمتری در بتن و خاک خشک | توقف کامل امواج در خاک رس و مناطق مرطوب |
| مگنتومتر / گرادیومتر | ۵ الی ۲۵ متر | سرعت بالا، تفکیک فلزات، کشف کوره و سفال | تاثیرپذیری از آهنهای سطحی و زبالههای مدرن |
۳. تلفیق هوشمند در ماتریس سهبعدی GeoScan Gold
مدل ماتریسی اینورژن در سامانه GeoScan Gold با بهرهگیری از روابط تجربی بین نفوذپذیری مغناطیسی و مقاومت ویژه ظاهری خاک، امکان شبیهسازی مقاطع توموگرافی لایهای را بدون نیاز به کابلکشیهای سنگین در میدان فراهم میکند.