«هدف در چه عمقی قرار دارد؟» این پرتکرارترین و حیاتیترین سوال هر کاوشگر است. تخمین اشتباه عمق میتواند به معنای هدررفت روزها زمان و هزینههای گزاف حفاری بیهوده باشد.
شکل ۴: تحلیل طیفی نیمپهنا برای محاسبه موقعیت سانتیمتری کانون ناهنجاری
روشهای علمی محاسبه عمق ناهنجاری
عمق اهداف زیرسطحی با استفاده از سه متد ریاضی معتبر در ژئوفیزیک محاسبه میشود:
- قانون نیمپهنا (Half-Width Rule): فاصله افقی میان دو نقطه از ناهنجاری که شدت سیگنال در آنها نصف مقدار بیشینه است، رابطه مستقیمی با عمق مرکز جرم هدف دارد.
- تحلیل شیب گرادیان (Signal Gradient Slope): اهداف سطحی دارای شیب نمودار بسیار تند و لبههای ناگهانی هستند؛ در حالی که اهداف عمیق دارای شیب ملایمتر اما بازه پوشش گستردهتری در سطح زمین میباشند.
- مدلسازی انتشار کریکینگ سهبعدی: با بازسازی برداری توده در فضای سهبعدی، لایهبندی عمقی از صفر تا ۳۰ متری به صورت میلیمتری محاسبه میشود.
جدول تصحیح عمق بر اساس نوع خاک
| بافت خاک | ضریب دیالکتریک | سرعت عبور امواج | درصد تصحیح عمق |
|---|---|---|---|
| خاک شنی خشک و ماسهای | ۳ تا ۵ | ۰.۱۵ متر بر نانوثانیه | بدون خطا (۱۰۰٪ ضریب واقعی) |
| خاک رس مرطوب با املاح | ۱۰ تا ۱۵ | ۰.۰۸ متر بر نانوثانیه | نیاز به کالیبراسیون ۱۵٪ عمیقتر |
| سنگ گرانیت و صخرهای | ۵ تا ۸ | ۰.۱۲ متر بر نانوثانیه | پایداری کامل سیگنال |
سامانه GeoScan Gold به صورت خودکار با شناسایی بافت زمینی منطقه و ارتفاع پلاتفورم، ضریب تصحیح را روی محاسبات عمق اعمال میکند.